Al meer dan een eeuw zien we dat elke generatie het beter doet dan de vorige. Dat is precies wat je hoopt van onderwijs. Meer kennis, betere vaardigheden, scherpere denkkracht. Maar volgens recente data stopt dat patroon bij generatie Z. Ondanks dat leerlingen langer naar school gaan dan ooit, nemen prestaties op belangrijke gebieden juist af.

Dat is opvallend. En het roept direct de vraag op wat er veranderd is.

Volgens Horvath ligt een belangrijk deel van het antwoord bij de opkomst van digitale technologie in de klas. Internationaal onderzoek laat zien dat zodra technologie op grote schaal wordt ingezet in het onderwijs, prestaties dalen. Leerlingen die veel met digitale middelen werken, scoren gemiddeld lager dan leerlingen die dat nauwelijks doen.

Dat is geen populaire boodschap. Technologie wordt juist vaak gezien als dé manier om onderwijs te verbeteren.

De reflex is dan ook om te denken dat we technologie nog niet goed genoeg gebruiken. Dat het beter kan met meer training of betere tools. Maar volgens onderzoek zit het probleem dieper. Leren is in de basis een menselijk proces. We zijn geëvolueerd om te leren van andere mensen, in interactie, met aandacht en context. Schermen doorbreken dat proces.

Dat betekent niet dat technologie geen plek heeft in het onderwijs. Maar het betekent wel dat het geen vanzelfsprekende vervanging is voor hoe we van nature leren.

Wat misschien nog zorgwekkender is, is hoe we daarop reageren. In plaats van onderwijs aan te passen aan wat goed werkt voor leren, lijken we het soms aan te passen aan hoe technologie wordt gebruikt.

Neem leesvaardigheid. Waar leerlingen vroeger langere teksten lazen en vragen kregen die verder gingen dan de letterlijke inhoud, zien we nu steeds kortere teksten en oppervlakkigere vragen. Meer gericht op snel scannen dan op echt begrijpen.

Het risico is dat we niet alleen de manier van leren veranderen, maar ook onze definitie van leren. Dat we genoegen nemen met minder diepgang, omdat het beter past bij hoe we met schermen omgaan.

Voor uitgeverijen en iedereen die educatieve content maakt, is dit een belangrijk signaal. Digitalisering is geen doel op zich. Het is een middel. En elk middel moet zich bewijzen.

De echte vraag is niet hoe we zoveel mogelijk technologie kunnen inzetten, maar wanneer het daadwerkelijk iets toevoegt. Wanneer het leren versterkt en wanneer het juist afleidt.

Dat vraagt om scherpe keuzes. Soms betekent dat juist minder, niet meer. Meer focus, meer aandacht, meer ruimte voor echte verwerking.

De kern blijft hetzelfde. Het gaat niet om de tool, maar om wat een leerling ermee leert.

En misschien is dat wel de belangrijkste les in een tijd waarin alles sneller en digitaler lijkt te moeten.